صفحه سلامتی

چای سبز گونه ‌ای چای است که از برگ ‌ها و جوانه‌ های «کاملیا سیننسیس» که فرایند پژمردگی و اکسیده شدن چای معمولی را طی نکرده است، به دست می ‌آید.

چای سبز محصول چین است که تولید و توزیع آن به سایر کشورهای شرق آسیا نیز سرایت کرده ‌است. انواع مختلفی از چای سبز وجود دارد که با توجه به تنوع استفاده، شرایط رشد، روش‌های باغبانی، فرآوری تولید و زمان برداشت، تفاوت ‌های چشمگیری دارند.

اگرچه تحقیقات زیادی در مورد اثرات احتمالی مصرف چای سبز به‌ طور مرتب انجام شده ‌است، اما شواهد کمی مبنی بر تأثیر نوشیدن چای سبز بر سلامتی وجود دارد. البته باید اضافه کرد در برخی افراد مبتلا به فشارخون بالا، ممکن است در کاهش میزان فشارخون موثر باشد. همچنین عصاره چای سبز می ‌تواند باعث کاهش وزن، تنظیم قند خون، پیشگیری از بیماری ‌ها، حفظ سلامت پوست و کبد، کاهش سطح چربی خون، تنظیم فشارخون و بهبود سلامت مغز شود.

چای سبز دارای طبع سرد و خشک است؛ به همین دلیل هنگام دم کردن آن از دارچین، زیره، هل، گل محمدی، نبات، نعناع یا عسل استفاده می‌ شود تا طبع متعادلی به دست بیاید. مصرف خرما و کشمش نیز به خنثی کردن سردی آن کمک می‌کند.

چای سبز در عملکرد ورزشی و ریکاوری بدن نیز مفید است و باعث بهبود بیماری های معده و کمک یه کنترل غلظت خون می شود.

برخلاف چای سیاه، چای سبز فرایند اکسیداسیون (تخمیر) را طی نمی ‌کند. چرا که عمل حرارت دادن و خشک کردن برگ چای قبل از تخمیر، باعث حفظ کلروفیل داخل برگ می ‌شود. کلروفیل ماده ای است که باعث سبز شدن رنگ برگ گیاه می‌ شود. از این رو چای سبز با کیفیت نباید برگ ‌های قهوه ای داشته باشد. بنابراین زمانی که چای سبز با کیفیت را دم می ‌کنید، رنگ چای در فنجان باید طیفی از رنگ سبز باشد.

مهم‌ترین نکته‌ ای که باید در تهیه دمنوش چای سبز در نظر داشته باشید، این است که نباید آن را مانند چای سیاه در معرض حرارت مستقیم قرار داد. برای تهیه این چای ابتدا باید آب را روی حرارت قرار دهید تا جوش بیاید. سپس زیر آن را خاموش کنید و بگذارید ۵ دقیقه بماند تا دمای آن کمی کاهش یابد و به حدود ۸۰ درجه برسد. برای دو فنجان چای سبز، یک قاشق غذاخوری سرخالی چای داخل قوری بریزید و سپس آب ۸۰ درجه را به آن اضافه کنید. ۵ تا ۸ دقیقه زمان دهید تا چای سبز دم بکشد و پس از این مدت، آماده است.

در سراسر جهان، انسان ها با توجه به شرایط جغرافیایی زیستگاه خود، یک منبع کربوهیدرات را به عنوان منبع اصلی دریافت انرژی مورد استفاده قرار می دهند. از جمله مهمترین این منابع می توان به برنج، گندم، جو، سیب زمینی و ذرت اشاره کرد.

در ایران نیز از دیرباز کشت گندم رواج داشته و نان تهیه شده از آرد گندم، قوت غالب ایرانیان را تشکیل می دهد و از این رو، سلامت و کیفیت آرد و نان مصرفی بسیار حائز اهمیت است.

بهترین نانی که از آرد گندم می توان تهیه کرد، نان کامل است. این نان از آردی تهیه می شود که هر سه بخش دانه گندم (سبوس، جوانه، آندوسپرم) در آن حفظ می شود. چنین نانی از میزان بالای پروتئین، کلسیم، آهن و ویتامین برخوردار بوده و قادر است بخشی قابل توجه‌ از نیاز به مواد مغذی را تأمین کند.

اما با وجود فوایدی که مصرف نان کامل به دنبال دارد در دهه ‌های اخیر، مصرف نان سفید افزایش یافته است. در حالی که این نوع نان نه تنها ارزش غذایی مناسبی ندارد، بلکه به عنوان یکی از عوامل اصلی بیماری‌ های مانند سوء تغذیه، مشکلات گوارشی، بیماری‌ های قلبی_عروقی، دیابت و چاقی در کشور محسوب می‌ شود.

از جمله اثرات مفید نان کامل بر سلامتی می توان به بهبود سلامت دستگاه گوارش، پیشگیری از چاقی و اضافه وزن، کاهش چربی خون، تنظیم قند خون و کاهش خطر ابتلا به دیابت، کاهش ابتلا به پرفشاری خون، کاهش التهاب در بدن، کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی، پیشگیری و بهبود بیماری کبد چرب، کاهش خطر ابتلا به سرطان و پیشگیری از کم خونی فقر آهن اشاره کرد.

توجه به این نکته مهم است که در طبخ نان سبوس دار از آردی که تنها حاوی است، استفاده می شود. در حالی که نان کامل با استفاده از آردی که حاوی تمام قسمت های دانه (سبوس، جوانه و آندوسپرم) است، تهیه می شود و به همین دلیل از نظر تغذیه ای ارزشمندتر است.

همچنین جذب آهن و سایر مواد مغذی از نان حاصل از خمیرهایی که تخمیر نمی شود و یا با جوش شیرین تخمیر می شود، به دلیل وجود «اسید فیتیک» بالا تا حد زیادی کاهش می یابد. در حالی که تخمیر طبیعی با حذف «فیتات» جذب آهن را تا 12 برابر افزایش می دهد.

رعایت فرایند تخمیر نان و رعایت زمان ماندگاری خمیر به منظور انجام تخمیر کامل، موجب بهبود کیفیت نان و افزایش ارزش غذایی آن می شود. نانی که خمیر آن به صورت طبیعی تخمیر می شود علاوه بر هضم بهتر، اسید فیتیک آن نیز کاهش یافته و در نتیجه جذب آهن، روی و کلسیم موجود در نان بیشتر جذب می شود. نان هایی که خمیر آنها ور آمده است، عطر و بوی بهتر و ماندگاری بیشتری دارند.

ید، یکی از عناصر ضروری برای ساخت هورمون های تیروئیدی (تری یدو تیرونین و تیروکسین) است که نقش مهمی در تکامل جسمی و شناختی افراد ایفا می کند. کمبود ید یک معضل قدیمی بشر و یکی از شایع ترین علت های قابل پیشگیری آسیب مغزی، در دنیای امروزی است.

میزان ید موجود در مواد غذایی اغلب کم است؛ به طور مثال میزان ید در میوه ها و سبزی ها بسیار پایین است، همچنین میزان ید موجود در آنها نیز بسته به محل، فصل و روش پخت فرق می کند. اما بیشترین میزان ید در ماهی و به میزان کمتر در شیر، تخم مرغ و گوشت وجود دارد. میزان ید آب آشامیدنی نیز نمی تواند تأمین کننده ید مورد نیاز روزانه بدن باشد. البته این نکته مهم را در نظر داشته باشید که در مناطقی که میزان ید در آب و خاک کم است، محصولات غذایی حیوانی و گیاهی نیز ید کافی ندارد.

کمبود ید در دراز مدت می تواند باعث کاهش عملکرد تیروئید و در نهایت «اختلالات ناشی از کمبود ید» شود. این اختلالات، مجموعه ای از نقص ها و اختلالات رشدی و مغزی است که به دلیل نقش گسترده هورمون های تیروئیدی در بدن در دوره های مختلف زندگی، منجر به عوارض متفاوتی می شود؛ از طرفی به دلیل میزان ید پایین موجود در مواد غذایی، در مقایسه با میزان ید موردنیاز روزانه بدن، باید از نمک یددار تصفیه شده در پخت غذا استفاده شود. مزیت ید دار کردن نمک، آن است که صرف نظر از وضعیت اقتصادی و اجتماعی، برای تمام اقشار جامعه و در تمام فصول سال، به طور تقریبی به یک نسبت مورد استفاده قرار می گیرد.

بنابراین وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران ظرف 20 سال گذشته برای کاهش شیوع گواتر و «اختلالات ناشی از کمبود ید»، سیاست افزودن ید به نمک های خوراکی را در پیش گرفته و در حال حاضر تمامی کارخانه های تولید کننده، موظف هستند ید را به میزان توصیه شده وزارت بهداشت، به نمک های خوراکی اضافه کنند؛ زیرا استفاده از نمک یددار تصفیه شده تنها راه رساندن ید به بدن برای انجام اعمال حیاتی وابسته به این ریز مغذی است.

نرسیدن ید کافی به بدن با عوارض متعددی همچون گواتر، ناهنجاری های مادرزادی، افزایش موارد سقط و مرده زایی، هیپوتیروئیدی مادرزادی، کر و لالی مادرزادی و کاهش بهره هوشی همراه است؛ بنابراین وزارت بهداشت بر مصرف نمک یددار تصفیه شده که می تواند ید موردنیاز بدن را تأمین کند، تأکید دارد. جوشاندن، پختن و کنسرو کردن غذاهایی که حاوی نمک ید دار است، موجب از بین رفتن ید به مقدار کم (کمتر از 10 درصد) می شود.

توصیه می شود برای حفظ و تأمین سلامتی غده تیروئید، نمک مصرفی خانوار تنها از نوع تصفیه شده ید دار انتخاب شود؛ البته این نکته مهم را در نظر داشته باشیم که زیاده‌ روی در مصرف هر نوع نمک، منجر به افزایش فشارخون و بروز بیماری ‌های قلبی می شود. مقدار مجاز مصرف روزانه نمک، برای افراد سالم، حداکثر پنج گرم در روز است